Project Rembrandt

Project

Landschappen van
Rembrandt in aquarel

Rembrandt Harmenszoon van Rijn behoeft geen introductie. Wanneer je de naam Rembrandt googelt levert dat ruim 37 miljoen resultaten op en verwijst bijna elk resultaat naar de meester zelf; zijn geboortehuis, -straat, -stad, -land, naar musea, scholen, wandelingen, cafés en noem maar op. Opmerkelijk eigenlijk dat Rembrandt, in tegenstelling tot andere kunstenaars, met zijn voornaam bekend is geworden. Rembrandt’s oeuvre bestaat uit ongeveer driehonderd olieverfschilderijen, driehonderd etsen en tweeduizend tekeningen, waaronder veel landschapstekeningen. Maar helaas geen aquarellen (waterverfschilderijen). Waarom eigenlijk niet?

Het gebruik van waterverf kent een lange traditie die teruggaat tot de grottekeningen van Lascaux en Altamira, ± 15.000 v. Chr. Vele eeuwen later komen we aquarellen tegen van de Duitse kunstenaar Albrecht Dürer (1471-1528) die afwisselend in olieverf en aquarel schilderde. Door zijn verfijnde aquareltechniek; het aanbrengen van dunne transparante wassingen, het langzaam opbouwen van de details en het schilderen van de hooglichten met witte gouache wordt Albrecht Dürer vaak beschouwd als de vader van de moderne aquarel. Ook een tijdgenoot van Rembrandt, de Vlaamse kunstenaar Anthony van Dyck (1599-1641) schilderde vaardig landschappen in aquarel. Deze werden gebruikt als studie- en achtergrond voor zijn olieverfschilderijen en portretten. Rembrandt gebruikte zijn landschapsstudies voornamelijk ook als inspiratie voor de achtergrond in zijn olieverfschilderijen. Vaak aangevuld met een Italiaans berglandschap wat in de tijd van Rembrandt werd gezien als het ‘ideale’ landschap. Pas later in zijn leven werden deze schetsen de basis voor zijn etsen.

In de 17e eeuw ontwikkelde de landschapschilderkunst zich tot een op zichzelf staand onderwerp. Voor die tijd had het landschap op zich geen esthetische waarde en voor Rembrandt dus geen commerciële waarde. Daar komt bij dat een aquarel kwetsbaar is voor licht en vocht en niet zo in het oog springt als olieverfschilderijen. Zijn landschapsstudies zijn buiten ‘naar het leven’ getekend. Schilderen in kleur was er toen niet bij. Deze traditie deed pas zijn intrede na het uitvinden van de verftube door John Goffe Rand, halverwege de 19e eeuw en werd ingezet door de impressionisten.

Je mag concluderen dat Rembrandt op de hoogte was van het medium. Maar hij heeft er nooit mee gewerkt. Hij beperkte zich tot sepia en bister, opgebracht met rietpen en/of penseel. Hiermee kon hij volume, licht en schaduw suggereren. Meer had hij blijkbaar niet nodig. Blijft over de vraag: hoe zouden zijn aquarellen eruit hebben gezien?

In dit project daag ik mezelf uit om aan de hand van Rembrandt’s landschapsschetsen aquarellen te maken zoals Rembrandt deze misschien gemaakt zou hebben. Waarmee ik mij absoluut niet wil vergelijken met de meester zelf, het is slechts een persoonlijke visie. Met dank aan Harry G. de Vries voor het idee van dit project.

Alle tekeningen van Rembrandt die zijn gebruikt in dit project komen uit het boek ‘Het landschap van Rembrandt – Wandelingen in en om Amsterdam’ geschreven door: Boudewijn Bakker, Mària van Berge-Gerbaud, Erik Schmitz en Jan Peeters. Uitgeverij THOTH, Bussum.

Project

Landscapes of Rembrandt
in watercolour

Rembrandt Harmenszoon van Rijn does not need an introduction. When you google the name Rembrandt, you get more than 37 million results and almost every result refers to the master himself; his birthplace, the streets where he lived, the city of Amsterdam, his country, museums, schools, walks, cafés and so on. Remarkably, unlike other artists, Rembrandt is primarily known by his first name. Rembrandt’s oeuvre consists of approximately three hundred oil paintings, three hundred etchings and two thousand drawings, including many landscape sceneries. But, unfortunately, he never made scenes in watercolour. Why not?

The use of watercolour has a long tradition that goes back to the cave drawings of Lascaux and Altamira, approximately 15,000 B.C. Many centuries later watercolours were used by the German artist Albrecht Dürer (1471-1528) who alternately painted in oil as well as watercolour. Dürer is often regarded as the father of modern watercolours because of his refined technique; the application of thin transparent washes, the careful construction of details and the painting of the highlights with white gouache. A contemporary of Rembrandt, the Flemish artist Anthony van Dyck (1599-1641), also skillfully painted landscapes in watercolour. These were used as studies and background for his oil paintings and portraits. Rembrandt used his landscape studies mainly as inspirations for the backgrounds in his oil paintings. These were often supplemented with an Italian mountain landscape which in Rembrandt’s days was seen as the ‘ideal’ landscape.

In the 17th century landscape painting developed into a subject in itself. Before that time, the landscape sceneries had no aesthetic function and therefore no commercial value for Rembrandt. In addition, a watercolour is vulnerable to light and moisture and does not stand out as much as oil paintings. His landscape studies are open-air life drawings. Painting in colour was not an option at the time. This tradition was only introduced after John Goffe Rand invented the paint tube in the middle of the 19th century and which set the way for the Impressionists.

One may conclude that Rembrandt was aware of watercolour as a medium for painting. But he never worked with it. He limited himself to sepia and bister, using a reed pen and/or brush. This allowed him to suggest volume, light and shadow. Apparently, he did not need more. The question remains: what would his drawings have looked like if he had used watercolours rather than brown sepia?

In this project I challenge myself to use Rembrandt’s landscape sketches to make watercolours as Rembrandt might have made them. With which I absolutely do not want to compare my skills to those of the master himself – it is only my personal interpretation. A word of thanks goes to Harry G. de Vries who suggested this project.

All Rembrandt’s drawings used in this project come from the book ‘Rembrandt’s Landscapes – Walks in and around Amsterdam’ written by: Boudewijn Bakker, Mària van Berge-Gerbaud, Erik Schmitz and Jan Peeters. THOTH Publishers, Bussum.

Watercolour by Albrecht Durer, Alpine Landscape - 1495.
Watercolour by Albrecht Durer,
Alpine Landscape – 1495.
Watercolour by Anthony Van Eyck, An English Landscape.
Watercolour by Anthony Van Eyck,
An English Landscape.
Watercolour by Albrecht Durer, Young Hare.
Watercolour by Albrecht Durer,
Young Hare.
Watercolour by Anthony van Dyck, Landscape - 1640.
Watercolour by Anthony van Dyck,
Landscape – 1640.
Watercolour by Albrecht Durer, View of Kalchreuth - 1503.
Watercolour by Albrecht Durer,
View of Kalchreuth – 1503.
Voor meer informatie | For more information | info@ariejekelart.nl